De recente ervaringen met het Staatsbosbeheer (1)

Op 27 januari 1998 werd er een gezamenlijke voorlichtingsavond gehouden door het Staats-bosbeheer, het IVN en Milieudefensie groep Son & Breugel.

In het IVN-gebouw te Breugel werden die avond de omwonenden en andere belangstellenden uitvoerig voorgelicht over het door het Staatsbosbeheer gewijzigde beheer van "De Sonse Bergen", dat in overleg met Milieudefensie en het IVN werd ontwikkeld.

Nog tijdens deze bijeenkomst werd op verzoek van het Staats-bosbeheer een zg. "gebruikersgroep" voor dit gebied samengesteld, waarin, naast het Staats­-bosbeheer, ook leden van Milieudefensie, het IVN en omwonenden zitting zouden krijgen. Voorlopig was hun taak om een aantal keren per jaar o.m. de toekom­stige beheersplannen voor "De Sonse Bergen" en het aangrenzende Dommel­dal met het Staats-bosbeheer te bespreken.

 

In het voorjaar van 2001 werden de bomen in "De Sonse Bergen", samen met leden van de gebruikersgroep, geblest. Dit keer echter veel kleinschaliger dan het blessen van 1996.

Speciaal hiervoor volgden de leden van de gebruikersgroep Henk de Beer en ïk zelf in 1999 de excursie/cursus "Kleinschalig bosbeheer in stedelijk gebied" in het werd georganiseerd, voor een verantwoorde dunning, met als voorbeeld het "Zeister bos" te Zeist. In dit bos staan o.m. grove dennen die ruim 210 jaar oud zijn en dus de Fran­setijd nog hebben meegemaakt. Erg indrukwekkend om deze machtige exem­plaren, gekenmerkt door hun enorme hoogte en grote schubben op de stam, te mogen aanschouwen. Een bewijs temeer dat ook grove dennen erg oud kun­nen worden, als ze maar niet onnodig en vroegtijdig gekapt worden.

Het bleek aanvankelijk toch nog een hele klus met het blessen in het bos van "De Sonse Bergen" te gaan worden, aangezien de opzichter van het Staats-bosbeheer het lang niet altijd eens was met de opvatting van de gebruikersgroep. Bijna dreigde het aanwijzen van de te blessen bomen te mislukken, omdat het Staats-bosbeheer, naar de mening van de gebruikersgroep, zich te veel wilde houden aan de oude werkwijze, door veel meer te willen kappen dan uiteindelijk was overeengekomen. Na bemiddeling van het districtshoofd, Leonard Schrover, werd een voor beide partijen aanvaardbare oplossing gevonden. In het begin 2002 werden de gebleste bomen door een houtbedrijf gekapt en verder afgevoerd.

Het heuvelachtige wat jongere middengedeelte.

Op voorstel van de gebruikersgroep werd in het voorjaar van 2002 een kleine stuw met duiker in de uitstroom van de dode Dommel-arm geplaatst, om het water in de arm op een hoger en stabieler peil te brengen. Het blijkt goed te functioneren, alhoewel in het begin regelmatig onderhoud plaats zal moeten vinden om, bij hoog water van de Dommel, het wegspoelen van de grond boven de stuw te stabiliseren. Het water in de arm is nu een stuk schoner en beduidend rijker aan flora en fauna dan de sterk vervuilde Dommel. Indien het Waterschap in de toekomst zou besluiten de Dommel weer te laten meanderen zoals vroeger en waardoor deze dode arm wederom met de Dom­mel zou worden verbonden, moet dit, ter wille van het behoud van de grote natuurwaarden en het relatief nu schone water in de dode arm, dan ook sterk worden ontraden.

Een aantal wensen van de gebruikersgroep zijn nu uitgevoerd, maar dat kun­nen er meer worden. Door de vrij intensieve dagrecreatie, ter plekke van "de Houtberg", is de hoogte van het stuifzand van deze "berg" in de laatste decennia behoorlijk afgenomen. Vergelijk dat maar eens de ansichtkaarten uit 1948 en 1959, elders op deze site, met de hieronder afgebeelde foto van de afgevlakte "Houtberg" van dit moment.

De sterk door intensieve recreatie afgevlakte "Houtberg" .

In de gebruikersgroep is al eens eerder gesproken om het uitgelopen zand weer terug te brengen, zodat verdere afvlakking voorlopig weer even gestopt kan worden. Wellicht een goed idee om nog eens in overweging te nemen. Ook dienen het graven van kuilen en het maken van hutten op deze stuifzand­vlakte door dagrecreanten te worden voorkomen. Het bevordert immers sterk de uitloop van het zand. Misschien is een bepalingsbord om deze ongewenste activiteiten te voorkomen, hier  op de juiste plaats. De gebruikersgroep is daarom van mening dat "de Houtberg", als uniek restant van een veel groter stuif-zandgebied, beter voor de toekomst beschermd dient te worden.

Verder is van belang om de verloedering van het bos en de dode arm, alsmede het illegale gebruik van het bos door Thermae Son, tegen te gaan en om het gehele bosgebied onder één eigenaar, nl. die van het Staats-bosbeheer, te scharen. Met name dit laatste is van groot belang om de nu nog ontbrekende gedeelten van het bos die nog gemeente-eigendom zijn, veilig te kunnen stellen en onder één beheersbeleid te brengen. De belangen van de gemeente en die van het Staats-bosbeheer lopen immers ver uiteen voor wat betreft een verzekerde en blijvende bescherming van dit unieke natuurgebied.

De Hoefbladlaan, dat al vòòr 1830 een zandpad was.

Van groot belang is dat het Staats-bosbeheer ook laat zien dat zij daadwerke­lijk de eigenaar is van "De Sonse Bergen". Verder blijft regelmatig toezicht zeer noodzakelijk, o.m. vanwege het veelvuldig vuurtjestoken door hangjong­eren, in het vaak kurkdroge bos gedurende de zomermaanden. Een paar jaar geleden verschenen er een verontrustend berichtjes over deze ongewenste activiteiten in de krant, dat hierboven is afgebeeld. Doordat het bos ook vlak bij een woonwijk is gelegen, behoort bosbrand zeker tot mogelijkheden.

Zie voor vervolg: Ervaring SBB (2)